Mendimet që kalojnë çdo ditë në mendjen tonë mund të ndikojnë drejtpërdrejt në mënyrën si e shohim veten, si reagojmë ndaj vështirësive dhe si marrim vendime. Disa modele të të menduarit mund të duken të zakonshme, por me kalimin e kohës mund të dëmtojnë vetëbesimin, mirëqenien emocionale dhe marrëdhënien që kemi me veten.
Ekspertët e psikologjisë i cilësojnë disa prej këtyre mendimeve si modele negative që mund të ndryshohen duke i njohur dhe duke i parë situatat në mënyrë më realiste.
1. Të menduarit bardh e zi
Një nga gabimet më të zakonshme është të shohësh gjithçka në dy skaje: sukses ose dështim, perfekt ose i pavlerë.
Lexo edhe:
Për shembull, një person mund të mendojë se nëse nuk arrin të jetë perfekt në punë apo në familje, atëherë ka dështuar. Ky lloj mendimi krijon presion të panevojshëm dhe sjell ndjenja faji.
Në vend të kësaj, është e rëndësishme të pranohet se askush nuk është i përsosur dhe se gabimet janë pjesë e procesit të rritjes.
2. Përgjithësimi i një dështimi
Një rezultat negativ nuk do të thotë se çdo gjë do të shkojë keq në të ardhmen.
Për shembull, pas disa refuzimeve për një vend pune, dikush mund të mendojë: “Nuk jam i aftë dhe nuk do të gjej kurrë punë”.
Në realitet, një pengesë nuk përcakton aftësitë apo vlerën e një personi. Çdo situatë duhet parë veçmas dhe jo si një parashikim për të ardhmen.
3. Mospranimi i vlerësimeve pozitive
Shumë njerëz e kanë të vështirë të pranojnë komplimentet. Kur dikush i vlerëson për punën e bërë, ata përpiqen ta minimizojnë atë duke thënë: “Nuk ishte diçka e madhe” ose “Çdokush mund ta bënte”.
Ky reagim mund të dobësojë vetëvlerësimin. Pranimi i një komplimenti është një mënyrë për të njohur përpjekjen dhe aftësitë personale.
4. Lejimi i emocioneve të drejtojnë vendimet
Frika dhe pasiguria mund të ndikojnë në mënyrën si marrim vendime. Një person mund të heqë dorë nga një mundësi vetëm sepse ndihet i pasigurt.
Për shembull, dikush që dëshiron të nisë një biznes mund të mendojë se do të dështojë para se të provojë.
Ndjenjat janë të rëndësishme, por ato nuk duhet të jenë gjithmonë vendimmarrësi kryesor. Analizimi i fakteve dhe besimi te aftësitë personale ndihmojnë në marrjen e zgjedhjeve më të mira.
5. Marrja e fajit për gjithçka
Një tjetër mendim negativ është të besosh se çdo gjë që shkon keq është përgjegjësia jote.
Një prind mund të fajësojë veten për rezultatet e dobëta të fëmijës në shkollë, ose dikush mund të mendojë se ka faj kur një situatë jashtë kontrollit të tij nuk shkon sipas planit.
Jo çdo problem lidhet me veprimet tona. Të kuptosh kufijtë e përgjegjësisë personale ndihmon në uljen e fajit të panevojshëm.
6. Nxjerrja e shpejtë e përfundimeve
Shpesh njerëzit përpiqen të lexojnë mendimet e të tjerëve ose të imagjinojnë skenarët më të këqij.
Për shembull, dikush mund të mendojë se të tjerët e gjykojnë ose kanë mendime negative për të, pa pasur asnjë provë konkrete.
Në këto raste, është e rëndësishme të ndalemi dhe të shqyrtojmë edhe mundësi të tjera. Jo çdo mendim që shfaqet në mendje është domosdoshmërisht i vërtetë.
Të njohësh këto modele mendimi është hapi i parë për t’i ndryshuar. Mendimet ndikojnë në emocionet dhe sjelljen tonë, ndaj një mënyrë më e ekuilibruar e të menduarit mund të ndihmojë në rritjen e vetëbesimit dhe në përmirësimin e mirëqenies së përditshme.
