“Kuzhina italiane është një ritual i lashtë, i përditshëm dhe i shenjtë”, thotë shefi i kuzhinës, i vlerësuar me yll Michelin, Massimo Bottura.
Kuzhina italiane, tashmë e nderuar në të gjithë botën, po përgatitet për një dallim të ri: njohjen e saj zyrtare si një thesar kulturor nga Organizata Arsimore, Shkencore dhe Kulturore e OKB-së, UNESCO.
Një vlerësim paraprak nga UNESCO ka miratuar përfshirjen e kuzhinës italiane në listat e “Trashëgimisë Kulturore Jomateriale” të agjencisë, dhe vendimi përfundimtar pritet të mërkurën.
Nominimi, i paraqitur në mars 2023 nga ministritë e bujqësisë dhe kulturës së Italisë, paraqet kuzhinën italiane – nga makaronat dhe pica te rizoto dhe kanoli – si një ritual shoqëror që lidh familjet dhe komunitetet.
“Nuk ka një kuzhinë të vetme italiane, por një mozaik diversitetesh ekspresive lokale”, tha qeveria.
Nga ossobuco e Lombardisë – kofshë viçi e zier e zbukuruar me gremolata, një salcë me barishte të gjelbra – te “orecchiette me gjethe rrepe” e Puglias (makarona në formë veshi me zarzavate rrepe), çdo rajon shfaq biodiversitetin dhe kreativitetin e Italisë, tha burimi.
Kryeministrja Giorgia Meloni e ka mbështetur përpjekjen, duke e quajtur kuzhinën italiane një simbol të “kulturës, identitetit, traditës dhe forcës”.
Grupet e industrisë vlerësojnë se njohja nga UNESCO mund të rrisë turizmin deri në 8% në dy vjet, duke shtuar 18 milionë qëndrime me net.
Megjithatë, jo të gjithë në Itali e mbështesin përpjekjen për përfshirje në listat e UNESCO-s, të cilat tashmë përfshijnë pothuajse 800 produkte (të konsideruar se kanë vlerë të jashtëzakonshme universale dhe që kanë nevojë për mbrojtje për brezat e ardhshëm), siç janë këndimi i operës italiane dhe gjuetia e tartufit.
Alberto Grandi, një historian i ushqimit, e quajti kandidaturën për UNESCO-n “vetëm një dredhi marketingu” në një intervistë me faqen e internetit Mantovauno muajin e kaluar.
Në librin e tij të vitit 2024 “La cucina italiana non esiste” (“Nuk ka kuzhinë italiane”), Grandi argumenton se shumë pjata të konsideruara tradicionale, përfshirë makaronat alla carbonara, janë shpikje relativisht moderne të ndikuara nga kulturat e huaja.
Komentet e Grandi-t shkaktuan reagime të ashpra nga shoqata e fermerëve Coldiretti, e cila i quajti pretendimet e tij “sulme sureale ndaj traditës kombëtare të kuzhinës”.
Për pronarët e restoranteve si Luigina Pantalone, pronare e restorantit historik Da Sabatino të Romës, një nominim për UNESCO-n nga takimi i së mërkurës në Indi do të ishte një burim krenarie.
“Kuzhina autentike italiane duhet të mbrohet”, tha ajo, duke kujtuar fëmijërinë e saj duke larë enët me vëllezërit e motrat e saj dhe duke vënë me krenari në dukje se është brezi i katërt i familjes së saj që drejton restorantin.
Shefi i kuzhinës, i vlerësuar me tre yje Michelin, Massimo Bottura e përmblodhi kështu: “Kuzhina italiane është një ritual i lashtë, i përditshëm dhe i shenjtë — arti i kujdesit dhe i dashurisë pa thënë asnjë fjalë.”
