Bota përreth nesh duket sikur është projektuar që njerëzit të përdorin dorën e djathtë.
Nga bankat e shkollës te shtrëngimet e duarve dhe objektet e përditshme, pothuajse gjithçka i shërben rreth 90% të njerëzve që përdorin kryesisht dorën e djathtë. Megjithatë, arsyeja mbetet ende një mister shkencor.
Një studim i ri nga Universiteti i Oksfordit vjen tani me një shpjegim të mundshëm: përdorimi i dorës së djathtë duket se lidhet drejtpërdrejt me evolucionin e trurit të njeriut dhe, mbi të gjitha, me momentin kur njerëzit filluan të ecin drejt.
Gjetjet arkeologjike tregojnë se dominimi i dorës së djathtë ekziston që nga periudha neolitike. Studiuesit zbuluan se preferenca për njërën dorë lidhet me zona të caktuara të trurit që u zhvilluan në periudhën kur njeriu nisi të ecte mbi dy këmbë.
Ndryshe nga njerëzit, shumica e primatëve shfaqin një përdorim shumë më fleksibël të duarve, pa dominimin e theksuar të njërës anë.
Tek njerëzit, preferenca për njërën dorë nis që në barkun e nënës dhe vazhdon të formësohet deri në adoleshencë. Edhe pse ekziston një predispozitë biologjike, shkencëtarët theksojnë se rol të rëndësishëm luajnë edhe faktorët mjedisorë dhe zhvillimorë. Sa më shumë që një person përdor njërën dorë që në moshë të vogël, aq më shumë trupi përshtatet, duke krijuar madje ndryshime në forcë, densitet dhe formën e kockave.
“Është studimi i parë që shqyrton njëkohësisht teoritë kryesore mbi dominimin e së djathtës tek njerëzit”, deklaroi studiuesi Dr. Thomas A. Püschel.
“Rezultatet tona tregojnë se kjo dukuri lidhet me disa nga karakteristikat që na bëjnë njerëzorë, si ecja drejt dhe zhvillimi i një truri më të madh.”
Studimi zbuloi gjithashtu se primatët me tru më të vogël dhe me qëndrim më pak vertikal të trupit kanë një përdorim më të shpërndarë të duarve, në kontrast me dominimin e fortë që vërehet tek njerëzit.
Ndërkohë, neuroshkencëtarët tashmë e dinë se përdorimi i dorës jo dominuese mund të aktivizojë lidhje të reja nervore përmes neuroplasticitetit, aftësisë së trurit për t’u përshtatur dhe riorganizuar.
Studimet kanë treguar se kur ushtrohemi vazhdimisht me dorën “më të dobët”, forcohen zonat e trurit që lidhen me lëvizjen dhe koordinimin.
Ekspertët shpjegojnë gjithashtu se secila dorë kryen funksione të ndryshme. Dora dominuese, për shembull, specializohet në saktësi dhe kontroll të imët motorik, ndërsa dora jo dominuese ndihmon më shumë në stabilizimin dhe balancën e trupit.
