Të rriturit shpesh mahniten nga fëmijët që zgjidhin ekuacione komplekse në moshën dhjetëvjeçare apo shënojnë gola si profesionistë ende pa mbushur të dymbëdhjetat.
Ne i quajmë “fëmijë gjeni” dhe presim që këta yje të vegjël të shndritshëm të bëhen arkitektët e të ardhmes. Megjithatë, statistikat tregojnë një të vërtetë tjetër, pothuajse melankolike: shumica e tyre nuk arrijnë kurrë të bëhen gjenitë e rritur që bota priste.
Sipas një studimi masiv të udhëhequr nga psikologu David Feldon, i cili shqyrtoi karrierën e 35.000 sportistëve, shkencëtarëve dhe muzikantëve, shifrat janë kokëforta.
Vetëm 10 për qind e atyre që shkëlqejnë si fëmijë arrijnë të mbeten në nivele të larta si të rritur.
Pyetja që lind natyrshëm është: Pse dështojnë kaq shumë talente të hershme?
Arsyeja kryesore lidhet me mënyrën se si stërviten këta fëmijë. Gjenitë e vegjël shpesh u nënshtrohen metodave obsesive dhe specializimit të parakohshëm. Ata mësojnë të luajnë brenda rregullave ekzistuese me një shpejtësi të jashtëzakonshme, por kjo nuk nxit domosdoshmërisht inovacionin.
Një fëmijë që luan me përsosmëri një sonatë të Mozartit është një mjeshtër i përsëritjes, por suksesi në jetën e rritur kërkon kreativitet dhe aftësinë për të krijuar diçka të re.
Studimi i Feldon zbuloi se 90 për qind e të rriturve të suksesshëm nuk ishin aspak të jashtëzakonshëm si fëmijë në fushat ku shkëlqyen më vonë. Dhe çelësi i tyre ishte diversiteti.
Ata eksperimentuan me aktivitete të ndryshme përpara se të gjenin ”të duhurën”. Kjo përvojë më e larmishme dhe më pak intensive nxit aftësi më fleksibile të të nxënit.
Ndryshe nga “fëmijët gjeni” që digjen herët nga ngarkesa, këta individë zhvillohen me një ritëm që mbron shëndetin e tyre mendor dhe fizik.
Presioni i tepërt drejt përsosmërisë krijon një rrezik të lartë për lëndime, lodhje kronike dhe braktisje të hershme të synimeve. Kur identiteti i një fëmije ndërtohet tërësisht mbi faktin se ai është “special”, frika nga dështimi bëhet paralizuese.
Sapo hyjnë në botën reale, ku nuk janë më unikë, ata shpesh pësojnë “burnout” ose lodhje nervore ekstreme. Në fund, del se shtegu më i sigurt i një fëmije gjenial, është shpesh një rrugë drejt mesatares në moshë të rritur.
Suksesi i vërtetë nuk vjen nga të qenit një nxënësi i përsosur, por nga guximi për të eksploruar, një cilësi që sistemi shpesh ua shuan këtyre fëmijëve në emër të një suksesi të parakohshëm.
