Nëse dikur ndërtimi ishte një fushë ku dominonin disa emra të njohur prej vitesh, sot panorama në Tiranë ka ndryshuar ndjeshëm. Kulla të reja po ngrihen në çdo cep të qytetit – por këtë herë, pas tyre nuk qëndrojnë më emrat e zakonshëm të ndërtimit shqiptar. Në skenë kanë dalë figura të panjohura për publikun, të cilët deri dje nuk kishin asnjë profil biznesi, asnjë prani publike dhe asnjë histori sipërmarrjeje të dokumentuar.
Në një kohë kur ndërtimi i një kulle kërkon miliona euro investim, është befasuese se si po lindin përditë “biznesmenë” të rinj që marrin leje ndërtimi për godina shumëkatëshe në zonat më të shtrenjta të kryeqytetit. Kush janë? Nga vijnë fondet e tyre? Si ndodhi që brenda natës, njerëz pa përvojë në sektorin e ndërtimit apo në fushën e sipërmarrjes, u kthyen në superinvestitorë të pasurive të paluajtshme?
Shumë prej tyre janë të lidhur me kompani që janë krijuar rishtazi, shpesh me kapital të vogël fillestar, por që më pas rezultojnë me investime të mëdha. Emra që nuk i gjen në listat e tatimpaguesve më të mëdhenj, në asnjë aktivitet eksport-importi, në asnjë histori të dokumentuar biznesi – por që sot janë zyrtarisht pronarë të qindra metrave katrorë ndërtimi në qendër të Tiranës.
Ndërsa qyteti po mbushet me kulla luksoze, ngrihen dyshime të forta se ky bum ndërtimi nuk po udhëhiqet nga kërkesa reale e tregut, por nga nevoja për të legalizuar para që vijnë nga burime të dyshimta. Ekspertë të ekonomisë dhe antikorrupsionit paralajmërojnë se sektori i ndërtimit mund të jetë kthyer në lavatriçen më të madhe të kapitalit informal në vend.
“Është e pamundur të besohet që kaq shumë investitorë ‘të rinj’ kanë mbledhur përnjëherë miliona euro për ndërtim,” thotë një burim në kushte anonimati nga sektori bankar. “Në mungesë të një kontrolli të fortë, pas shumë prej këtyre projekteve mund të fshihen interesa kriminale, korrupsion politik apo pastrim parash.”
Për më tepër, këto ndërtime nuk po pasqyrojnë nevojat e qytetarëve të zakonshëm. Apartamentet dhe ambientet komerciale që ndërtohen, zakonisht shiten me çmime që nuk janë të përballueshme për shumicën e shqiptarëve. Ndërkohë, infrastruktura urbane, shërbimet publike dhe hapësirat e gjelbra po shkurtohen në emër të betonit.
Në një shtet ku kontrolli fiskal dhe auditimi financiar janë ende të dobëta, kjo valë e re ndërtimesh përbën rrezik serioz për ekonominë formale dhe për vetë strukturën e qytetit. Publiku ka të drejtë të dijë kush po investon në emër të “zhvillimit” dhe cilat janë burimet reale të kapitalit që po shndërrojnë Tiranën në ndërtime masive.
Sepse në fund të fundit, pyetja është e thjeshtë: Ku paskan qenë gjithë këta ‘biznesmenë’ gjithë këto vite – dhe pse po dalin në sipërfaqe vetëm tani, me kulla mbi supe?
/Vip-magazine.al/
